Ni iyihe bushobozi isoko rya PV ryo muri Nijeriya rifite?
Ubushakashatsi bwerekana ko muri iki gihe Nijeriya ikoresha 4GW gusa y’ubushobozi bwo gukora lisansi n’ingufu z’amazi. Bivugwa ko kugira ngo igihugu gishobore gutanga umuriro w’amashanyarazi ku baturage bacyo miliyoni 200, kigomba gushyiraho 30GW y’ubushobozi bwo gukora.
Dukurikije ibipimo byatanzwe n'Ikigo Mpuzamahanga Gishinzwe Ingufu Zisubira (IRENA), mu mpera za 2021, ubushobozi bwa sisitemu za photovoltaic zihujwe n'umuyoboro w'amashanyarazi muri Nijeriya buzaba ari 33MW gusa. Nubwo imirasire y'amashanyarazi muri iki gihugu iri hagati ya 1.5MWh/m² na 2.2MWh/m², kuki Nijeriya ikungahaye ku miterere y'amashanyarazi ya photovoltaic ariko ikaba igifite imbogamizi kubera ubukene bw'ingufu? Ikigo Mpuzamahanga Gishinzwe Ingufu Zisubira (IRENA) kivuga ko mu 2050, inyubako zikora ingufu zisubira zishobora guhaza 60% by'ingufu zikenewe muri Nijeriya.
Kuri ubu, 70% by'amashanyarazi yo muri Nijeriya atangwa n'inganda zitanga amashanyarazi ya lisansi, andi menshi akaba aturuka mu bigo bitanga amashanyarazi akomoka ku mazi. Ibigo bitanu bikomeye bitanga amashanyarazi ni byo byiganje mu gihugu, aho Nigeria Transmission Company, ari yo sosiyete yonyine itwara amashanyarazi, ifite inshingano zo guteza imbere, kubungabunga no kwagura umuyoboro w'amashanyarazi mu gihugu.
Isosiyete ikwirakwiza amashanyarazi yo muri icyo gihugu yegurijwe abikorera ku giti cyabo, kandi amashanyarazi akorwa n’imashini zitanga umuriro agurishwa isosiyete icuruza amashanyarazi menshi yo muri Nijeriya (NBET), ikigo cyonyine cy’ubucuruzi bw’amashanyarazi mu gihugu. Isosiyete zitanga umuriro zigura amashanyarazi muri zitanga umuriro zisinya amasezerano yo kugura amashanyarazi (PPAs) hanyuma zikayagurisha abaguzi zitanga amasezerano. Iyi miterere iremeza ko ibigo bitanga umuriro bihabwa igiciro cy’amashanyarazi gihamye uko byagenda kose. Ariko hari ibibazo by’ingenzi kuri ibi byagize ingaruka ku ishyirwaho rya photovoltaic nk'igice cy’imvange y’ingufu muri Nijeriya.
impungenge ku nyungu
Nijeriya yabanje kuganira ku nganda zikora ingufu zikomoka ku miyoboro y'amashanyarazi zikoresha amashanyarazi ahagana mu 2005, ubwo igihugu cyatangizaga gahunda ya "Vision 30:30:30". Iyi gahunda igamije kugera ku ntego yo gushyiraho inganda zikora ingufu zikomoka ku miyoboro y'amashanyarazi zingana na 32GW bitarenze 2030, 9GW muri zo zizava mu nganda zikora ingufu zikomoka ku miyoboro y'amashanyarazi, harimo na 5GW ya sisitemu ya photovoltaic.
Nyuma y'imyaka irenga 10, inganda 14 zigenga zikora ingufu zikomoka kuri photovoltaic zasinyanye amasezerano yo kugura ingufu z'amashanyarazi na sosiyete icuruza amashanyarazi menshi muri Nijeriya (NBET). Guverinoma ya Nijeriya yashyizeho gahunda yo gutanga igiciro cy'amashanyarazi (FIT) kugira ngo irusheho gukurura abashoramari. Igishimishije ni uko nta n'umwe muri iyi mishinga ya mbere ya PV watewe inkunga kubera kudasobanutse neza kwa politiki ndetse no kutagira ibikorwa remezo by'amashanyarazi.
Ikibazo cy'ingenzi ni uko leta yahinduye imisoro yari yarashyizweho mbere kugira ngo igabanye imisoro yo gutanga ibicuruzwa, ivuga ko impamvu ari ukugabanuka kw'ibiciro bya module za PV. Mu bakozi 14 ba PV bari mu gihugu, babiri gusa ni bo bemeye igabanuka ry'imisoro yo gutanga ibicuruzwa, mu gihe abandi bavuze ko imisoro yo gutanga ibicuruzwa yari hasi cyane ku buryo batabyemera.
Isosiyete icuruza amashanyarazi menshi muri Nijeriya (NBET) nayo isaba garanti y'igice cy'ingaruka, amasezerano hagati y'isosiyete nk'umucuruzi n'ikigo cy'imari. Mu by'ukuri, ni garanti yo gutanga amafaranga menshi kuri sosiyete icuruza amashanyarazi menshi muri Nijeriya (NBET) mu gihe yaba ikeneye amafaranga, ayo leta isabwa gutanga ku bigo by'imari. Iyo nta ngwate, abashoramari ba PV ntibazashobora kugera ku bwumvikane bw'imari. Ariko kugeza ubu leta yirinze gutanga garanti, kimwe mu byatewe no kutizera isoko ry'amashanyarazi, kandi bimwe mu bigo by'imari ubu byakuyeho amasezerano yo gutanga garanti.
Amaherezo, kutizera kw'abatanga inguzanyo ku isoko ry'amashanyarazi muri Nijeriya nabyo biterwa n'ibibazo by'ibanze bijyanye n'umuyoboro w'amashanyarazi, cyane cyane mu bijyanye no kwizerwa no koroshya imikorere. Niyo mpamvu abatanga inguzanyo benshi n'abashinzwe iterambere bakeneye garanti yo kurinda ishoramari ryabo, kandi ibikorwa remezo byinshi byo muri Nijeriya ntibikora neza.
Politiki ya Guverinoma ya Nijeriya yo guhitamo sisitemu za photovoltaic n'izindi ngufu zishobora kongera gukoreshwa ni ishingiro ry'iterambere ry'ingufu zisukuye. Imwe mu ngamba zishobora gusuzumwa ni ukugabanya isoko ry'ingufu zikoreshwa mu kugura amashanyarazi mu buryo butaziguye ku batanga amashanyarazi. Ibi ahanini bikuraho ko hakenewe kugenzurwa ibiciro, bigatuma abatitaye ku kwishyura amafaranga y'inyongera kugira ngo bagire umutekano kandi bagire ubworoherane. Ibi bikuraho ingwate nyinshi zikomeye abatanga inguzanyo bakeneye kugira ngo batere inkunga imishinga kandi binoze uburyo bwo kubona amafaranga.
Byongeye kandi, kuvugurura ibikorwa remezo by’amashanyarazi no kongera ubushobozi bwo kohereza amakuru ni ingenzi, kugira ngo sisitemu nyinshi za PV zihuzwe n’umuyoboro w’amashanyarazi, bityo birusheho kunoza umutekano w’ingufu. Aha kandi, banki z’iterambere mpuzamahanga zifite uruhare runini. Inganda zitanga ingufu za lisansi zakozwe neza kandi zikomeje gukora kubera garanti z’ibyago zitangwa na banki z’iterambere mpuzamahanga. Izi nganda nizishobora kwagurirwa ku isoko rya PV ririmo kuzamuka muri Nijeriya, bizongera iterambere n’ikoreshwa rya sisitemu za PV.
Igihe cyo kohereza: Kanama-18-2023
